মেট্ৰিক পৰীক্ষা পাছ কৰাৰ পিছত কলা, বিজ্ঞান নে বাণিজ্য শাখাত নামভৰ্তি কৰিব, সেই লৈ চাগে কেতিয়াবা দোদুল্যমান পৰিস্থিতিত পৰা যায় । কলা, বিজ্ঞান আৰু বাণিজ্য শাখাত পঢ়িলে কি কি দিশত কেৰিয়াৰ গঢ়িব পাৰি, তাৰ এটা সম্যক আভাষ দিবলৈ চেষ্টা কৰিছো । কি বিষয়ত কিমান নম্বৰ পাইছে, তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰাত কৈ নিজৰ পছন্দ আৰু সপোনক ভিত্তি কৰি লওঁক ।
কলা শাখাত পঢ়াৰ পিছত- সাধাৰণতে আইন, মেনেজমেণ্ট, ইতিহাস, সমাজতত্ব, দৰ্শন, মনোবিজ্ঞান, অৰ্থনীতি, ভূগোল, ডেভেলপমেণ্ট ষ্টাডিজ ইত্যাদি বিষয়ত স্নাতক পাঠ্যক্ৰমত নামভৰ্তি কৰিব পাৰিব । বিদেশী ভাষা, যোগ-বিজ্ঞান, পৰ্য্যটন, হোটেল-মেনেজমেণ্ট, শিক্ষক, ট্ৰেইনাৰ, বি,পি, অ’, সাংবাদিক, ফটোগ্ৰাফী, এডভাৰটাইজিং, এয়াৰ হোষ্টেছ, সংগীত ব্যৱস্থাপনা, ইভেণ্ট মেনেজমেণ্ট, ফেশ্বন ডিজাইন, টেক্সটাইল ডিজাইন, ডিজাইন, নাৰ্চিং, ইত্যাদি পঢ়িব পাৰে । ইয়াৰোপৰি বেংকি, সামৰিক বিভাগ, অসামৰিক বা প্ৰশাষনিক সেৱা ইত্যাদি চাকৰিৰ বাবেওঁ আবেদন কৰিব পাৰে ডিগ্ৰী শেষ হোৱাৰ পিছত ।
তেনেকে বিজ্ঞান শাখাত অংক, পদাৰ্থ বিজ্ঞান, ৰসায়ন বিজ্ঞান, জীৱবিজ্ঞান বিষয় উচ্চতৰ মাধ্যমিক শাখাত ললে- চিকিৎসাবিজ্ঞান, অভিযান্ত্ৰিক শাখা, পশুচিকিৎসা, কৃষি, কম্পিউটাৰ বিজ্ঞান, পৰিৱেশ বিজ্ঞান, জৈৱ প্ৰযুক্তিবিদ্যা, এন,ডি,এ, পেৰামেডিকেল, বি,এচ, চি নাৰ্চিং, ফিজিঅ’ থেৰাপি, ভূতত্ব, নৃতত্ব, পৰিসংখ্যা, ফাৰ্মাচী, মহাকাশ বিজ্ঞান আদি বিষয়ত পঢ়া শুনা কৰিব পাৰে । ইয়ৰোপৰি কলা শাখাৰ বাবে উল্লেখ কৰা প্ৰায়বোৰ বিষয়ে পঢ়িব পাৰে ।
বাণিজ্য শাখাত পঢ়া-শুনা কৰিলে- সাধাৰণতে একাউণ্টিং, বেংকিং, ফাইনান্স আদি বিষয়ত পঢ়া-শুনা কৰে । চি, এ কোম্পেনী চেক্ৰেটেৰিয়েত, টেক্স কনচালেণ্ট, কষ্ট একাউণ্টেণ্ট, মেনেজমেণ্ট, শ্বেয়াৰ-ট্ৰেডিং আদি বিষয়ত পঢ়া-শুনা কৰি কাম কৰা দেখা যায় । ইয়াৰ উপৰিওঁ কলা শাখাৰ বাবে উল্লেখ কৰা বিভিন্ন কেৰিয়াৰ যেনে আইন, সংগীত ব্যৱস্থাপনা, হোটেল মেনেজমেণ্ট ইত্যাদি পাঠ্যক্ৰমত অধ্যয়ন কৰিব পাৰে ।
যিসকলে স্নাতকোত্তৰৰ পিছত গৱেষনামূলক কামত যাব বিচাৰে, তেওঁলোকৰ বাবে কলা আৰু বিজ্ঞানৰ প্ৰায়বোৰ বিষয়তে সুবিধা আছে আৰু পিছলৈ অলপ মিল থকা অন্য বিষয়তো (Inter Disciplinary) অধ্যয়ন কৰিব পাৰে ।
আজিকালি যি বিষয়ে ভালদৰে পঢ়ে সকলোতে ভাল ভাল সুবিধা আছে, কেৱল দক্ষ হ’ব লাগিব । যিয়ে কেন্দ্ৰীয় লোকসেৱা আয়োগৰ বিভিন্ন পৰীক্ষত অৱতীৰ্ণ হ’ব বিচাৰে বা মেডিকেল বা ইঞ্জিনীয়াৰিং অথবা অন্য কোনো বিষয়ত কেৰিয়াৰ গঢ়িব বিচাৰে এতিয়াৰ পৰাই সুপৰিকল্পিত ভাৱে অধ্যয়ন কৰিব লাগিব, নহলে পিছত দৌৰা-দৌৰি লাগিব । এইটো লিখনিত সদায় চকুত পৰা কেৰিয়াৰ কেইটাৰ বিষয়ে লিখিছো, আটাইবোৰ সামৰি লব পৰা নাই ।